Akran zorbalığı nedir? Çocuğumu akran zorbalığına karşı nasıl koruyabilirim?
Akran zorbalığı, bir çocuk veya ergenin başka bir çocuk veya ergen tarafından sözel, fiziksel, sosyal veya siber rahatsız edici davranışlara maruz kalmasıdır. Akran zorbalığı tek bir kişi ya da bir grup tarafından uygulanabilir. Zorbalığa uğrayan çocuk ile zorba çocuk arasında çoğu zaman yaş farkı, fiziksel veya sosyal özellikler açısından güç eşitsizliği vardır.
Akran zorbalığı çeşitleri nelerdir?
- Sözel Zorbalık: Dalga geçme, alay etme, korkutma, takma isimlerle küçük düşürme, küfür etme, tehdit etme, incitici sözler söyleme şeklinde karşımıza çıkar. En sık karşılaşılan türdür.
- Fiziksel Zorbalık: İtme, vurma, saçını çekme, tükürme, eşyalarına zarar verme veya eşyalarını izinsiz alma bu davranışa örnek verilebilir.
- Cinsel Zorbalık: Sözlü ya da fiziksel cinsel tacizde bulunma, cinsel içerikli küfür etme olarak görülebilir.
- Sosyal Zorbalık: Arkadaşlarıyla iletişime geçmesini engelleme, oyuna dâhil etmeme, kalabalık ortamlarda o yokmuş gibi davranma ve dışlama, kısacası çocuğu veya ergeni sosyal ortamlardan izole etmeye çalışma davranışıdır.
- Siber Zorbalık: Sosyal medya ortamında izin almadan fotoğraf paylaşma, zorbalığa uğrayan çocuk hakkında rahatsız edici yazılar paylaşma, o kişinin hesabını ele geçirme gibi örnekler verilebilir.
Akran zorbalığına uğrayan çocukların ortak özellikleri nelerdir?
- Boy ve kilo gelişimi yaşıtlarına göre düşük seyreder veya aksine fazla kilo veya obezite problemleri olur.
- Çoğunlukla çekingen, içe dönük ve endişelidirler.
- İletişim kurmakta, kendini ifade etmekte zorluk çekebilirler.
- Akran ilişkilerine başlamakta, devam ettirmekte zorlanırlar, genellikle popüler değildirler.
Çocuğumun zorba olmaması için neler yapmalıyım?
- Çocukların en önemli rol modelleri aileleridir. Anne veya babanın etrafındakilere karşı her türlü davranışı çocuk tarafından örnek alınır. Bu nedenle aileler toplum içerisindeki davranışlarına dikkat etmelidir.
- Çocuk gelişiminin erken dönemlerinden itibaren aileler çocuğun yapması ve yapmaması gereken davranışlar konusunda yol gösterici olmalıdır. Olumsuz davranışları olan çocuklar önce aileleri, sonra eğitmenleri tarafından uygun şekilde uyarılmalı, bu yanlış davranışın doğuracağı sonuçlar konusunda bilgilendirilmelidir. Hangi yaşta olursa olsun, dışlama, alay etme, itme, vurma, çekme, elinden oyuncak alma gibi olumsuz davranışların normal olmadığı öğretilmelidir.
Akran zorbalığına uğrayan çocuğun ailesi olarak ne yapmalıyım?
- Akran zorbalığına maruz kalan çocukların en önemli ortak özelliklerinden birisi özgüven eksikliğidir. Bu çocukların aileleriyle iletişiminin güçlü olması, benlik duygularının gelişimi için gereklidir. Özellikle çocuğun veya ergenin duyguları hakkında ailesi ile tereddüt etmeden konuşabilmesi çok önemlidir. Ailesi tarafından dinlendiğini ve önemsendiğini bilen çocuk akran zorbalığı ile baş etme ve üstesinden gelme konusunda daha başarılıdır.
- Bu çocuklar ilgi duydukları spor ve/veya sanatsal faaliyetlere yönlendirilmelidir.
- Aile çocuğu iyi ve başarılı olduğu konularda desteklemeli, eksiği olan alanlarda çabalamaya teşvik etmeli, aile ve arkadaş ilişkilerinde “hayır” kelimesini kullanabileceğini vurgulamalıdır. Çocuğa “hayır” sayesinde sınırlarını koruyabileceği ve akran zorbalığına karşı kendine korunaklı bir alan yaratabileceği öğretilmelidir.
- Ailenin çabaları ile düzelme gözlenmeyen veya iletişim kurma aşamasında problem yaşayan çocuklarda uzman desteği alınmalıdır.